Omgaan met tegenslag

Hoe we omgaan met tegenslagen maakt ons tot wie zijn.

Het starten met praktiseren van de islam levert vaak diverse reacties op. Het belangrijkste is dat we weten hoe we moeten omgaan met tegenslagen hierin.

Ik wil graag twee verhalen met jullie delen. Een docent islamles kreeg eens de volgende vraag van een veertienjarige leerlinge: ‘Ik heb een vriendin die moslim wil worden, maar haar ouders zijn er erg op tegen. Ze accepteren het niet als ze o.a. zegt dat ze wil bidden en dat ze geen varkensvlees meer wil eten. Kan zij nog moslim worden?’ De docent gaf als antwoord dat ‘imaan’ of geloof vóór regelgeving uitgaat en dat zij gewoon moslim kan worden. De leerlinge werd vervolgens verder geadviseerd om haar vriendin en ouders vaak thuis uit te nodigen zodat zij, op ongedwongen wijze, kennis konden maken met wat het betekent om als moslim te leven.

Het andere verhaal gaat over een jongen die de eerste jaren van zijn leven als moslim wordt opgevoed, maar kort daarna erg aan zijn lot wordt overgelaten betreffende religie. Na enkele jaren Allah noch gebod te hebben gerespecteerd, komt hij tot inzicht dat hij zich op een doodlopende weg bevindt. Hij besluit de islam te gaan praktiseren. Tot zijn verbazing maken zijn familieleden, vrienden, medeleerlingen en leraren hier bezwaar tegen. Tot dan toe had hij enkel het gebed geleerd en wilde hij dit graag op haar tijd verrichten en, jong als hij was, had hij geprobeerd een baardje te laten staan. Vooral de weerstand van zijn ouders en broers verbaasde hem. Of hij soms aan het radicaliseren was, vroegen zij.

Deze twee voorbeelden suggereren dat er een overlapping is tussen de problemen die mensen ervaren als zij pas gaan praktiseren. Voor zowel nieuwe moslims (of bekeerlingen) als voor mensen die zijn opgevoed als moslim, maar zijn afgedwaald, geldt dat zij op een zeker punt in hun leven zich tot Allah wenden. Zij maken allen de terugkeer, zoals zo velen voor hen dit hebben gedaan. Het verrichten van ‘at-Taubah’ (berouw) behoort dan ook tot de basisuitrusting van een gelovige.

Echter, dit betekent niet dat alles van een leien dakje zal gaan, wanneer iemand uiteindelijk het besluit neemt om volgens de islam te gaan leven. Zoals Allah de Verhevene zegt:

Dachten de mensen dat zij met rust gelaten worden, als zij zeggen: ‘Wij geloven,’ en dat zij niet op de proef gesteld worden?

Koran, hoofdstuk 29:2

Beproefd worden met moeilijke zaken is inherent aan het wereldbeeld dat wij als moslims hebben. Zoals Allah de Verhevene elders zegt:

En Wij zullen jullie zeker beproeven met iets van vrees en honger en vermindering van bezittingen en levens en vruchten. Maar geef verheugende tijdingen aan de geduldigen. Degenen die wanneer een ramp hen treft, zeggen: ‘Voorwaar, aan Allah behoren Wij, en voorwaar, tot Hem zullen Wij terugkeren.

Koran, hoofdstuk 2:155-156

Nu is de kernvraag natuurlijk: hoe verwerken we deze beproevingen? Hoe gaan we om met tegenslagen wanneer we net beginnen om onze religie te praktiseren. Geven we simpelweg op? Drijven we het conflict op de spits? Of rennen we weg van het probleem?

Laat ons hier kort naar kijken met de beste adviezen die onze religie rijk is. Uiteraard is daar het voorbeeld van de geliefde profeet Mohammed (vrede en zegeningen zij met hem). Ook de profeet kreeg flinke tegenslagen te verwerken. Als we zijn biografie lezen (en we zouden dit elk jaar minimaal een keer moeten doen!) dan zien we dat er een moment in zijn leven was, zo tegen het einde van zijn verblijf in Mekka, dat door zijn biografen “het jaar van verdriet” wordt genoemd.

In het jaar van verdriet verloor de profeet zijn steun en toeverlaat, zijn geliefde vrouw Khadija, maar ook zijn oom Aboe Talib. Deze twee mensen ondersteunden hem in moeilijke tijden. Khadija (moge Allah tevreden met haar zijn) bevestigde als eerste de eenheid van Allah en het profeetschap van Mohammed en verhoogde het vertrouwen van de profeet na de eerste openbaringen, die hem als een mokerslag tegemoet waren gekomen. Zijn oom, Aboe Talib, beschermde de profeet tegen de fysieke en psychologische mishandeling van de polytheïstische Mekkanen. Toen deze beide rotsen in de branding wegvielen, leverde dat de profeet veel verdriet op. Wat deed hij toen? Opgeven? Zich terugtrekken? Wanhopen?

Integendeel, een van de zaken die de profeet deed, was vertrekken naar een dorpje net buiten Mekka om daar de mensen naar de islam uit te nodigen. Hij had volledig vertrouwen in Allah en zoveel liefde voor zijn ongelovige medemens dat hij hen van het hellevuur wilde redden in plaats van zelf in zijn verdriet te verdrinken.

Welke nuttige tips kunnen we hier uithalen? Allereerst: het vertrouwen in Allah is een basiselement van het geloven in Allah. Als we erop vertrouwen dat Hij het beste met ons voor heeft, dan zijn beproevingen makkelijker te doorstaan. Dan zullen we de zaken die we als slecht bestempelen op dit moment, leren herkennen als iets wat ons tot nut kan zijn op een later moment in ons leven of in het Hiernamaals. Heeft eerdere tegenslag jou niet sterker gemaakt? Als je terugkijkt naar de vervelende zaken die jou overkwamen één, vijf of tien jaar geleden, dan dank je Allah omdat je weet dat het je mede gevormd heeft tot wie je bent geworden.

Vergeet verder niet wat de profeet (vrede zij met hem) ons geleerd heeft. Abu Yahya Suhaib bin Sinan heeft overgeleverd dat de boodschapper van Allah zei:

“Hoe wonderbaarlijk is het geval van de gelovige; er schuilt goeds voor hem in alles en dit geldt alleen voor de gelovige. Als voorspoed hem overkomt, toont hij zijn dankbaarheid aan Allah en dat is goed voor hem. Als tegenspoed hem treft, houdt hij geduldig stand en dat is goed voor hem.”

Muslim

Als laatst is het belangrijk om prioriteiten te stellen. Geloof gaat uit voor goede daden. Prioriteit nummer één is dus het verstevigen van je geloof. Dit kun je doen door je vast te houden aan het gebed – je levenslijn naar Allah – maar ook met smeekbeden, extra nachtelijke gebeden of het lezen van de Koran.

Vervolgens scheid je de bijzaken van de hoofdzaken: familie gaat voor vrienden, school/werk gaan voor hangen op straat of in de stad. Kleine daden die je regelmatig kunt verrichten hebben voorrang op grote daden die je onregelmatig kunt verrichten. Zoals de profeet (vrede zij met hem) antwoordde op de vraag welke daden het meest geliefd zijn bij Allah:

“De constante handelingen, ook al zijn het er weinig.”Hij (vrede en zegeningen zij met hem) voegde eraan toe: ”Neem niet te veel op je schouders, behalve de daden die binnen je vermogen liggen.”

Bukhari

Dit laatste punt is ook erg belangrijk: neem niet teveel hooi op je vork. Zoals Allah de Verhevene zegt in de Koran:

Allah belast niemand dan volgens zijn vermogen.

Koran, hoofdstuk 2:286

Dus dat moet je zelf ook niet doen. Verander dat wat binnen je macht ligt en accepteer dat wat je niet kunt veranderen en niet binnen je macht ligt – dat is aan Allah en Hij weet wat goed is voor jou.

Samenvattend: vertrouw op Allah. Richt je op zaken omtrent het versterken van je geloof. Stel prioriteiten op en neem kleine stapjes. Belast jezelf niet te zwaar. En dank Allah altijd.