De bedevaart - deel 2

Wanneer is de bedevaart precies verplicht?

De bedevaart is een verplichting voor een persoon onder bepaalde voorwaarden zoals leeftijd, fysieke conditie en financiële draagkracht.

De mooiste en belangrijkste reis in het leven van de moslim: De hadj, ook wel de grote bedevaart genoemd. De hadj is een van de vijf pilaren van de islam, wat gelijk het belang ervan aangeeft. Het belang van de hadj kun je meer uitgebreid teruglezen in een ander artikel op deze website. In dit stuk kijken we naar de vraag: Voor wie is het verplicht om op hadj te gaan? In het kort zijn er vijf voorwaarden waar een persoon aan moet voldoen; moslim zijn, geestelijk gezond zijn, volwassen zijn, vrij zijn en ertoe in staat zijn. Voldoet iemand aan deze voorwaarden, dan is de hadj voor diegene verplicht. Elk van deze zullen we nu kort bespreken.

Moslim zijn

Dit geldt voor alle daden van aanbidding: Allah accepteert alleen een daad van aanbidding van iemand die moslim is. Dat is ook wel logisch; iemand die niet gelooft wordt natuurlijk eerst uitgenodigd naar het geloof, alvorens hij gevraagd wordt om allerlei daden van aanbidding te verrichten. Welk nut heeft dit als hij toch niet gelooft?

Geestelijk gezond en volwassen zijn

De profeet, vrede zij met hem, zei:

De pen is opgeheven voor drie (en schrijft dus niet hun daden op): Voor degene die slaapt totdat hij wakker wordt, van een kind totdat hij de puberteit bereikt en van iemand die niet bij zijn verstand is totdat hij weer bij zinnen is.

Aboe Dawoed

Voor deze drie soorten mensen worden de daden dus niet opgeschreven. Iemand die bijvoorbeeld verstandelijk gehandicapt is, wordt dus niet afgerekend op zijn daden en hoeft niet op hadj. Ook leren we hieruit dat iemand die nog niet in de puberteit is, nog niet op hadj hoeft. Met geestelijk gezond bedoelen we overigens niet dat er geen enkele geestelijke stoornis aanwezig kan zijn. Wat we hier bedoelen, is dat iemand als gevolg van een beperking niet goed weet wat hij doet.

Vrij zijn

Vandaag de dag bestaan er eigenlijk geen slaven meer. In tijden dat deze wel bestonden of bestaan, is de slaaf niet verplicht om op hadj te gaan zolang hij niet vrij is.

Ertoe in staat zijn

Hieronder valt zowel financieel als fysiek ertoe in staat zijn. Financieel in staat betekent dat iemand genoeg middelen heeft om naar Mekka te gaan en weer terug te komen. Fysiek in staat betekent dat men lichamelijk in staat moet zijn en transport moet hebben om naar Mekka te gaan, of dat nu per vliegtuig, auto of boot is, naar gelang zijn situatie. Datgeen wat hij nodig heeft aan middelen om naar Mekka te gaan en weer terug moet “over” zijn: Oftewel hij moet genoeg hebben om in zijn basisbehoeften te voorzien.

Als het geld dat hij over heeft genoeg is voor hadj en hij lichamelijk gezond is, dan voldoet hij aan deze voorwaarde. Wat we hier bedoelen met basisbehoeften, is datgene wat iemand gemiddeld nodig heeft voor zichzelf en degenen onder zijn hoede vallen (zoals vrouw en kinderen). Wat hier niet onder valt, is bijvoorbeeld een gemiddelde persoon die een hele dure auto koopt om aanzien te krijgen en vervolgens niet genoeg geld heeft om de hadj te verrichten. Hij zou zijn te dure auto moeten verkopen en dat geld voor hadj moeten gebruiken en een auto kopen die wél past bij zijn situatie.

Met andere woorden: Extravagante uitgaven zijn geen excuus om niet op hadj te gaan. Stel dat iemand wel genoeg geld heeft om op hadj te gaan, maar vervolgens niet genoeg heeft om in zijn basisbehoeften te voorzien, dan is hadj in dat geval niet verplicht voor diegene. Als een persoon een schuld heeft en niet genoeg geld heeft om zowel de schuld af te betalen als de hadj te verrichten, dan is de hadj ook niet verplicht. Hij dient dan eerst zijn schuld af te betalen.

Nu rijst de vraag: Wat als iemand financieel wel in staat is maar fysiek niet? In dat geval kijken we verder of deze persoon hoop heeft op genezing of niet. Wordt verwacht dat hij geneest en later hadj kan verrichten, dan kan hij de hadj verrichten als hij weer gezond is. Is er geen hoop dat een persoon ooit nog de hadj kan verrichten, maar is diegene wel financieel in staat, dan moet hij iemand aanwijzen om de hadj voor hem te verrichten.

Iemand kwam namelijk naar de profeet (vrede zij met hem) toe met de vraag: “Oh boodschapper van Allah, mijn vader is een oude man en kan niet meer stevig in het zadel zitten. Kan ik hadj voor hem verrichten?” Waarop de profeet (vrede zij met hem) antwoordde: “Ja.” (Hadith sahih Bukhari). Is iemand financieel wel in staat en fysiek niet en is er geen hoop op verbetering, dan moet hij dus iemand aanwijzen om de hadj te verrichten voor hem.

Hadj voor de vrouw

Het voorgaande geldt voor zowel de man als de vrouw. Echter stelt de islam dat de vrouw niet zonder mahram zou moeten reizen. Een mahram is haar man of iemand met wie ze (permanent) niet mag trouwen, zoals haar broer of zoon. Het doel hier is niet uitgebreid te bespreken wat een mahram is; waar het hier om gaat is dat een vrouw alleen de hadj kan verrichten als zij een mahram bij zich heeft. Een vrouw die geen mahram heeft om mee te reizen (bijvoorbeeld haar man) hoeft dus niet op hadj.

Ik voldoe aan de voorwaarden, wat nu?

Gefeliciteerd. Nu zou je je moeten haasten naar het in vervulling brengen van deze geweldige en bijzondere reis. Je zou het niet moeten uitstellen; misschien kom je ooit in de situatie dat je niet meer in staat bent, terwijl je ooit wel in staat was. Grijp dus nu jouw kans voordat hij aan je voorbij gaat.

Ik voldoe niet aan al de voorwaarden, wat nu?

Maak je dan geen zorgen. Je bent geen slechtere moslim en Allah belast niemand boven zijn vermogen. Wel is het natuurlijk goed te kijken welke voorbereidingen je kunt treffen. Kun je elke maand sparen om over een tijd wél te gaan? De ervaring leert dat sommigen liever geld uitgeven aan zaken die niet direct nuttig zijn, dan aan het sparen voor de hadj, de vijfde pilaar van de islam. Dit is een gemiste kans; de hadj is één van de beste zaken om je geld aan uit te geven. De profeet (vrede zij met hem) heeft namelijk gezegd dat er voor een (door Allah) geaccepteerde hadj geen andere beloning is dan het Paradijs.