Het vasten - deel 2

Uitzonderingen op het vasten in de ramadan.

Op de algemene plicht van het vasten in de ramadan kent de islam ook specifieke uitzonderingen. Deze uitzonderingen zijn over het algemeen van tijdelijke aard.

In de islam wordt niemand boven zijn vermogen belast. Voor elke verplichting geldt: Doe het voor zover je daartoe in staat bent. Zo ook voor het vasten in de maand ramadan, één van de vijf pilaren van de islam. Alhoewel de moslims wereldwijd uitkijken naar de komst van deze geweldige maand, zijn er natuurlijk situaties waarin iemand niet in staat is om te vasten.

Sommige mensen denken dat als iemand niet kan vasten om een bepaalde reden, dat hij dan maar even af moet wijken van de islam door niet te vasten. Dit idee klopt niet; door niet te vasten doet de zieke precies wat voorgeschreven is in de islam, echter moet hij de gemiste dagen op een ander moment inhalen wanneer hij daar weer toe in staat is. Op dit soort zaken gaat deze tekst kort in.

Ziekte

De zieke die niet in staat is te vasten dient de gemiste dagen op een ander moment in te halen. Allah de Verhevene zegt namelijk in de Koran:

De maand ramadan is het waarin de Koran is neergezonden, als Leiding voor de mensheid en als duidelijke bewijzen van de Leiding en de Foerqan. Wie van jullie aanwezig is in de maand, laat die dan vasten, maar wie ziek is of op reis, dan is er een aantal andere dagen (om de vasten in te halen). Allah wenst voor jullie het gemakkelijke en Hij wenst niet voor jullie het ongemak. En maakt het aantal (dagen) vol en prijst Allah’s Grootheid omdat Hij jullie leiding schonk, hopelijk zullen jullie dankbaar zijn.

Koran, hoofdstuk 2:185

Wie dagen heeft gemist door ziekte dient dit voor de volgende maand ramadan in te halen. Het beste is om dit niet tot het allerlaatste moment uit te stellen, aangezien men niet weet of er in de toekomst zich weer iets zal voordoen wat het vasten belemmert. Het is niet noodzakelijk dat de in te halen dagen achter elkaar gevast worden.

Ziekte die niet meer over gaat (naar verwachting)

Mocht het zo zijn dat de zieke naar verwachting (van dokters) niet meer zal genezen en nooit meer in staat zal zijn om te vasten, dan moet de zieke een arme voeden voor elke dag die hij gemist heeft. Een halve saá volstaat hier van dadels, rijst of van wat hij thuis regelmatig eet. Dit geldt ook voor een oud persoon die niet meer in staat is te vasten.

Borstvoeding of zwangerschap

In het geval van borstvoeding of zwangerschap zijn er twee scenario’s:

  1. De vrouw wordt niet geschaad door het vasten, het is niet te moeilijk voor haar en ze vreest niet voor haar kind. In dat geval is het vasten verplicht voor haar en het is niet toegestaan voor haar om niet te vasten.
  2. Ze vreest voor zichzelf of haar kind en het vasten is moeilijk voor haar. In dat geval is het voor haar toegestaan om niet te vasten en dient ze haar vasten later in te halen zoals eerder is besproken onder het kopje “ziekte”. Stel dat een vrouw door zwangerschap niet kan vasten, waarna ze bevalt van haar kind en begint met borstvoeding en voeding en drinken nodig heeft om de borstvoeding in stand te houden (vooral in de lange dagen), dan kan ze haar vasten op een later moment inhalen.

Samengevat kunnen we over de vrouw die zwanger is of borstvoeding geeft, zeggen dat ze verplicht is te vasten behalve als ze bang is dat zij of haar (ongeboren) kind erdoor geschaad zullen worden. Dan haalt ze het vasten echter wel later in.

Reizen

Het is voor de reiziger die op reis is toegestaan om zijn vasten te verbreken, zoals we hebben kunnen lezen in het eerdere vers uit de Koran. De gemiste dagen moeten dan echter, net als bij ziekte, later ingehaald worden. Het is ook voor hem toegestaan om wel te vasten en dit vasten is geldig. Als de reiziger niet door het vasten geschaad wordt, is het zelfs beter voor hem om te vasten; niettemin blijft het toegestaan om niet te vasten. Als het vasten moeilijkheden zal geven tijdens de reis is het beter om niet te vasten. Men mag echter niet gaan reizen speciaal om het vasten te mogen verbreken.

Dan kan men zich nog afvragen: Wat verstaat men eigenlijk onder reizen? Dit is een onderwerp op zich, waar meningsverschillen over zijn onder de geleerden. De meerderheid van de geleerden zegt echter dat de minimale afstand die men moet reizen om het vasten te mogen verbreken 80 kilometer is. Tevens moet hij niet meer dan vier dagen blijven op de plek waar hij naartoe gereisd is, volgens de meerderheid van de geleerden. Dus reist een persoon bijvoorbeeld 100 kilometer naar een andere stad met de auto en blijft hij minder dan vier dagen op die plek, dan is hij een reiziger en mag hij het vasten verbreken. De gemiste dagen dienen later ingehaald te worden.

Conclusie

Uit de voorgaande tekst kunnen we opmaken dat Allah de Verhevene het voor de moslims makkelijk wil maken. De regelgeving omtrent het vasten is daar een voorbeeld van, gezien de genoemde situaties waarin men het vasten mag verbreken. Het vasten dient dan op een ander moment ingehaald te worden wanneer men daar weer toe in staat is.