Het goede gedrag

Manieren om jezelf goed gedrag aan te leren.

Het verkrijgen van goed gedrag kent diverse manieren zoals het verrichten van smeekbeden, omgaan met mensen met goed gedrag, nadenken over de gevolgen van je gedrag etc.

In het artikel over goed gedrag tegenover Allah en de schepping hebben we kunnen zien hoe belangrijk goed gedrag is en wat het omvat. We zagen dat goed gedrag niet alleen belangrijk was naar de mensen en de schepping toe, maar in de eerste plaats ook naar de Schepper. Dit feit vergeten veel mensen vandaag de dag als zij het hebben over “een goed mens zijn”.

Ook zagen we wat goed gedrag concreet inhoudt. Een persoon met een goed gedrag heeft dus goede manieren naar de mensen toe en hij is makkelijk naar hen toe en maakt zaken niet moeilijk voor hen. In plaats daarvan brengt hij geluk in hun harten zoveel als hij kan. Echter blijft hij daarbij binnen de wetgeving van Allah en let hij hier nauw op. Er zijn namelijk mensen die niet tevreden zullen zijn met iemand die gehoorzaam is aan Allah; het is niet gepast om deze mensen tevreden te stellen ten koste van de tevredenheid van Allah. In dit stuk staat de vraag centraal: Hoe kun je goed gedrag bereiken? We zullen deze vraag bekijken vanuit een aantal (niet alle!) oogpunten.

De dua (smeekbede)

Al het goede komt van Allah; wil je dus iets goeds bereiken, dan zal je altijd Allah erom moeten vragen. Dat neemt niet weg dat je niet ook de wegen moet bewandelen en inspanning moet leveren om goed gedrag te verkrijgen. Echter is het belangrijk te weten dat dit slechts middelen zijn en dat Allah Degene is die jou deze middelen heeft gegeven om het te bereiken. Begin dus met het vragen aan Allah om jou een goed karakter te geven.

Bestuderen van de bronnen

Een van de beste en meest voor de hand liggende manier om goed gedrag te verkrijgen, is door de Koran en de sunnah (overleveringen van de profeet, vrede zij met hem) te lezen. Als je dit doet zal je zeker veel teksten tegenkomen die bepaalde goede eigenschappen aanprijzen. Telkens als de ware gelovige zo een tekst tegen komt, hoopt hij en doet hij zijn best om ook dat gedrag te verkrijgen. Bijvoorbeeld in hoofdstuk 23 van de Koran lezen we:

Waarlijk, de gelovigen slagen. Degenen die nederig zijn in hun gebeden. En degenen die nutteloos gepraat vermijden. En degenen die de zakaat (armenbelasting) betalen. En degenen die hun kuisheid bewaken.

Koran, Hoofdstuk 23: 1-5

En zo zijn er nog vele teksten die concrete voorbeelden geven van goede eigenschappen, voor de mens om in zijn leven te praktiseren.

Omgaan met mensen met een goed karakter

Iemand kan goede manieren aanleren door met mensen om te gaan die bekend staan om hun goede karakter. De profeet (vrede zij met hem) heeft gezegd:

“Het voorbeeld van een goede compagnon in vergelijking met een slechte compagnon is als (het verschil tussen) iemand die parfum verkoopt en een ijzersmid. De verkoper van parfum zal je of (een prettige geur) geven, of hij zal je er wat van verkopen, of op zijn minst zal je een lekkere geur van hem overhouden. Wat betreft de slechte compagnon, hij is als een ijzersmid die je kleding zal verbranden of je zal een onaangename geur van hem overhouden.”

Ga dus om met mensen met een goed karakter en blijf weg van mensen met slechte manieren. Op deze manier zal jouw compagnon een soort school voor je zijn waar je goede manieren leert. Mocht je zaken zien in anderen die getuigen van slecht gedrag, leer daar dan van door te zorgen dat jij zulk gedrag in ieder geval niet vertoont.

Nadenken over de effecten van slecht gedrag

Wie nadenkt over de gevolgen van slecht gedrag zal inzien dat mensen een persoon met slecht gedrag zullen verafschuwen, zullen verlaten en op een slechte manier over hem zullen praten. Wanneer iemand zich realiseert dat slecht gedrag naar zulke dingen kan leiden zal hij zich zeker weghouden van slecht gedrag.

Dit waren slechts een aantal manieren die je kunnen helpen om jezelf goed karakter aan te leren in een complete vorm. Wees dus bewust van het feit dat goed gedrag niet alleen naar de Schepper is, of alleen naar de mensen; goed gedrag is belangrijk ten opzichte van de Schepper én de schepping.

Doorzetten en geduld

Ook is het belangrijk te weten dat goed gedrag niet zomaar komt; voor de een zal het makkelijker zijn dan voor de ander, maar hoe dan ook vereist de inspanning. De profeet (vrede zij met hem) heeft gezegd:

Kennis wordt verkregen door het te zoeken en geduld wordt verkregen door te streven om geduldig te zijn. Degene die streeft om goeds te bereiken, het zal hem gegeven worden en degene die streeft om zichzelf van het kwade te beschermen, hij zal beschermd worden.al-Khateeb, uit de overlevering van Abu’l-Darda

Wil iemand die van zichzelf een zekere arrogantie in zich heeft bijvoorbeeld een nederig en bescheiden karakter aanleren, dan kan hij dit doen door de daden te doen van degenen die nederig zijn. Hij moet dan net zolang doorgaan en streven totdat nederigheid ook een van zijn eigenschappen is geworden. Op dezelfde manier: Alle goede eigenschappen kunnen op deze manier aangeleerd worden.

De goede eigenschappen die de islam voorschrijft zullen nooit in iemand nestelen totdat hij of zij blijft doorgaan en doorzetten in goede eigenschappen en wegblijft van de slechte eigenschappen. Laat je niet verzwakken of verleiden om terug te vallen in slechte eigenschappen als het even moeilijk wordt, want achter deze bitterheid van het doorzetten ligt het geluk van de twee werelden; het (ware) geluk van deze wereld en het hiernamaals, voor degenen die hun gedrag vervolmaken richting de Schepper en de schepping.