Reining van het hart

Het hart als orgaan van vroomheid.

“In het lichaam bevindt zich een stuk vlees; als deze goed is, is het hele lichaam goed en als deze verdorven is, dan is het hele lichaam verdorven. Nee zeker, dit is het hart.”

God zij dank, je hebt inmiddels een goed begrip van wat het betekent om tawba te verrichten en taqwa te hebben. In sha Allah heb je dit al goed weten toe te passen in jouw dagelijkse leven en heb je het gevoel dat je sterker bent gaan staan als moslim.

Het is nu het moment om een nieuwe dimensie in jouw innerlijke leven te ontdekken; het reinigen van je hart van ziektes en het cultiveren van goede eigenschappen in jouw hart. Dit is iets dat je niet vanzelf bereikt nu je moslim bent. Het behoeft continu training en fitness, zoals ook jouw lichaam dat nodig heeft om in conditie te blijven. Laten we het ‘geloofs-fitness’ noemen.

In een bekende overlevering zegt de profeet Mohammed (vrede zij met hem) dat zich in het lichaam een stuk vlees aanwezig is. Als dat stuk vlees goed is, is het hele lichaam goed en als het verdorven is, dan is het hele lichaam verdorven. Met dit stuk vlees doelde hij op het hart.

Het is dus zaak voor ons om veel aan introspectie te doen en er hard voor te werken dat de ziektes uit het hart verdwijnen en dat deze alleen goede eigenschappen bezit.

De lijst van ziektes en goede eigenschappen van het hart is ontzettend lang en het vormt een wetenschap op zich. Islamitische geleerden hebben omvangrijke werken hierover geschreven. Naarmate je verder gevorderd bent in jouw religie kun je je hier verder in verdiepen met een goede leraar. Hier bieden we je in ieder geval vast een eerste aanzet om met jouw inwendige training te beginnen!

Laten we een aantal ziektes van het hart even samen langs gaan: Riyaa’ – dit houdt in dat je dingen alleen doet om door de mensen gezien en geprezen te worden en middels daden die omwille van Allah zouden moeten zijn een goede reputatie bij de mensen zoekt. Dit is zo gevaarlijk dat de profeet (vrede en zegeningen zij met hem) het zelfs met shirk (polytheïsme) vergeleken heeft. In zekere zin neem je jezelf als godheid naast Allah: je aanbidt jezelf. Een symptoom ervan is dat je lui bent en weinig goede daden verricht wanneer je alleen bent, terwijl je in de aanwezigheid van anderen ineens heel actief hierin wordt.

Hasad – dit is jaloezie in de zin dat je een ander iets misgunt en dat je hoopt dat diegene het verliest. Let op: er bestaat ook zoiets als positieve jaloezie (ghibta). Dat houdt in dat je iets goeds bij iemand anders ziet, bijvoorbeeld een mooie eigenschap en dat zelf ook graag wilt bezitten, zonder de ander het te misgunnen. Dit is niet verboden en zelfs goed!

‘Ujb – dit is eigenwaan, dat je trots bent op iets dat je bereikt hebt of gedaan hebt en dat je daarbij vergeet dat je het aan Allah te danken hebt.

Kibr – dit laat zich vertalen met arrogantie. Je voelt jezelf ontzettend goed en kijkt neer op anderen.

Hubb al-ri’aasa – liefde voor leiderschap. Vroeger op het schoolplein vonden we het al heerlijk om ‘de baas’ te zijn als we een spelletje speelden. Dit is een sterke menselijke behoefte. Nu je als bekeerling een nieuwe gemeenschap binnengestapt bent, is het goed hiervoor extra op je hoede te zijn. Vaak krijgen bekeerlingen (te) snel leidinggevende posities in de moslimgemeenschap toegewezen, worden ze erg bewonderd en hoort men je maar al te graag spreken. Wees er goed voor op jouw hoede dat je niet te veel met zo een rol vergroeit en er te veel van geniet om in het middelpunt te staan.

Nu, wat zijn mogelijke medicijnen? Wanneer we kijken naar bovengenoemde ziektes, zien we dat die allemaal op een of andere manier te maken hebben met jouw ego, met het verheerlijken van jezelf of iets voor jezelf alleen willen. Een belangrijke eerste medicijn daartegen is om Allah veel te gedenken, te leren over Zijn eigenschappen, diep na te denken over Zijn grootsheid en over hoe je volledig afhankelijk van Hem bent. Wanneer je tot een diep besef daarvan komt, zal dit vanzelf leiden tot een houding van nederigheid, bescheidenheid en dankbaarheid en de viezigheid uit jouw hart wegspoelen.

Een tweede medicijn is om ervoor te zorgen dat je veel aan het hiernamaals denkt en het wereldse geen bezit neemt van jouw hart. Te sterke liefde voor het wereldse is, net als het ego, een belangrijke wortel van verschillende ziektes van het hart. Let op, dat betekent niet dat je niet actief hoort te zijn in het wereldse leven of het geheel moet verachten: zaak is om het wereldse leven goed te gebruiken wanneer het in jouw handen is en ervoor te zorgen dat het geen bezit neemt van jouw hart. Zorg dat Allah en het hiernamaals bezit nemen van jouw hart.

Een ander sterk medicijn is om goed gezelschap op te zoeken. Goed gezelschap beschermt je tegen het slechte. Idealiter is dat een shaykh, een islamitische geleerde (een inwendige fitnesstrainer) die veel verstand van en ervaring met deze ziektes heeft, je op jouw slechte eigenschappen kan wijzen en een goed trainingsschema kan bieden.

Als je die niet direct in jouw omgeving kunt vinden, is het hebben van goede, oprechte vrienden met mooie karaktereigenschappen een goede vervanger. Goede vrienden zijn als spiegels voor elkaar en wijzen elkaar met zachtheid op elkaars gebreken en proberen zich aan elkaar omhoog te trekken.

Mocht je geen goede vrienden kunnen vinden, dan kun je zelfs nog een voorbeeld nemen aan mensen met slechte eigenschappen in jouw omgeving. Door het slechte in hun te zien en vervolgens op jezelf te reflecteren of jij die eigenschappen misschien ook bezit, kun je jezelf reinigen.

Mocht je zelfs geen slechte mensen in jouw omgeving kunnen vinden, dan is het een optie om veel salawaat over de profeet te lezen. Dit heeft van zichzelf een reinigende werking. In sha Allah helpt dit je om wat eerste stappen te zetten in het reinigen van jouw hart. Je zult merken dat zodra je hier dagelijks bewust mee bezig bent, je relatie met Allah ook sterker zal worden.

In het volgende, laatste, artikel zullen we bespreken hoe de reis door die relatie met Allah er verder uitziet, wat de vruchten zijn van een goede relatie en wat in sha Allah het eindstation is: een staat van ihsaan! (Weet je nog wat ihsaan is? Zoek het anders nog even op in het eerste artikel genaamd taqwa en tawba, hiernaast bij de suggesties.