Over het volgen van een bepaalde madhhab

Welke madhhab is het beste om te volgen? is er een juiste madhhab?

Is het voor een moslim verplicht om een bepaalde madhhab (maliki, hanafi, hanbali, shaafi’i) te volgen? Zo ja, welke madhhab (islamitische wetschool) is dan het beste? Klopt het dat de madhhab (islamitische wetschool) van abu Hanifa het meest gevolgd  wordt in de islamitische wereld?

Alle lof is aan Allah.

Om te beginnen: Het verschilt per imam hoe zaken geïnterpreteerd en begrepen worden en de mogelijkheid om regels te halen uit de bewijzen. Sommige regels zijn toegestaan om te volgen (taqleed), kunnen zelfs verplicht zijn in bepaalde gevallen, van andere regels mag alleen het bewijs van shari’ah (islamitische wetgeving) gevolgd worden. In Fataawa al-Ladjnah al-Daa’imah is deze vraag gedetailleerd beantwoord, zoals hieronder beschreven.

Vraag: Wat zijn de regels omtrent  het volgen van een van de vier madhhabs (islamitische wetschool) in alle gevallen en situaties?

Antwoord: Alle lof is aan Allah, en vrede zij met Zijn boodschapper en zijn familie en metgezellen.

Allereerst: De vier madhhabs (islamitische wetschool) zijn vernoemd naar de vier imams – imam Abu Haniefah, imam Malik, imam al-Shaafi’i en imam Ahmad.

Ten tweede: Deze imams hebben fiqh geleerd uit de Koran en de soennah en worden hierom als mudjtahideen (mensen die hun eigen opinie geven) beschouwd. Of de mudjtahid is juist, waarna hij twee beloningen zal krijgen, de beloning voor zijn idjtihaad (opinie geven) en de beloning voor het juist zijn, òf hij is onjuist, dan krijgt hij één beloning voor zijn idjtihaad en zal hij vergeven worden voor zijn fout.

Ten derde: Degene die de mogelijkheid heeft  om de regels van de Koran en de soennah af te leiden, hoort dit te doen zoals degenen die voor hem kwamen. Het is niet juist om de regels blind te volgen wanneer hij in de veronderstelling is, dat de waarheid elders ligt. Hij kan in dat geval beter volgen wat hij denkt dat juist is. Wanneer hij zelf niet tot een conclusie kan komen is het hem toegestaan om datgene te volgen, wat gebaseerd is op de Koran en de soennah.

Ten vierde: Als iemand niet in staat is om zelf regels af te leiden, is het toegestaan om de regels te volgen van iemand die hij vertrouwt. Wanneer hij degene niet vertrouwt, zal hij door moeten zoeken totdat hij iemand heeft gevonden, die hij wel vertrouwt.

Ten vijfde: Uit het bovenstaande kan geconcludeerd worden dat we niet zomaar altijd hun mening moeten volgen, omdat er fouten kunnen zijn gemaakt. Wel mogen we hun standpunten volgen die gebaseerd zijn op authentieke bewijzen. Fataawa al-Lajnah, 5/28

In Fataawa al-Lajnah, no. 3323 wordt gezegd:

Iemand die gekwalificeerd is om regels van de Koran en de soennah af te leiden en daarvan gegronde kennis heeft, zelfs al is dat met behulp van regels van fiqh van eerdere geleerden, heeft het recht dit te doen. Op deze manier kan hij er zelf naar handelen en het uitleggen in geval van geschillen en fatwa’s (uitspraken van een geleerde mbt regelgeving) geven aan degenen die hem raadplegen. Degene die niet in staat is dit te doen hoort betrouwbare personen te vragen, zodat hij ervan kan leren en het kan toepassen zonder zich te beperken tot één wetschool. De reden dat mensen graag naar één van de vier imams refereren is omdat ze zo bekend zijn door de boeken die ze hebben geschreven.

Degene die zegt dat deskundigen altijd verplicht zijn de geleerden blindelings te volgen, maakt een grote fout en is star, denkende dat deze deskundigen ongeschikt zijn. Hij beperkt op deze manier iets dat breed is in opzet. 
Degene die zegt dat we niks van de vier madhhabs (islamitische wetschool) moeten volgen maakt ook een grote fout, omdat hij, zonder daarvoor bewijzen te hebben, beperkingen oplegt aan iets wat breed is van opzet. Voor de ‘gewone’ (niet-geleerde) man is er geen verschil tussen de vier imams en anderen, zoals al-Layth ibn Sa’d, al-Awzaa’i en andere geleerden.Fataawa al-Lajnah, 5/41

In Fatwa no. 1591 staat:

Geen van de vier imams riep mensen op om zijn madhhab (islamitische wetschool) te volgen, noch om een aanhanger te zijn, noch om zich te gedragen conform een bepaalde madhhab (islamitische wetschool). Ze riepen echter wel de mensen op om de Koran en de soennah te volgen en gaven reacties op islamitische teksten. Er werden basisprincipes uitgelegd en gediscussieerd volgens algemene richtlijnen over kleine zaken en er werden fatwas (uitspraken van een geleerde mbt regelgeving)  uitgegeven, die voortkwamen uit vragen van mensen, zonder mensen of hun studenten te verplichten hun visie te volgen. Ze bekritiseerden degenen die dit deden en zeiden dat hun mening aan de kant gezet moest worden als die tegen een sahih (authentieke) hadith inging. Eén van hen zei: “Als de hadith sahih (authentiek) is, dan is dat mijn madhhab (islamitische wetschool).” Moge Allah hen genadig zijn.

Het is niet verplicht om een bepaalde madhhab (islamitische wetschool) te volgen,  maar we moeten er naar streven om de waarheid na te leven waar mogelijk, of de hulp van Allah te vragen om dit te bereiken. Dit is beter dan blind te vertrouwen op dat wat eerdere geleerden achtergelaten hebben voor degenen die na hen zouden komen. Iemand die niet in staat is de regels uit deze teksten af te leiden om welke reden dan ook, hoort betrouwbare geleerden te vragen naar bepaalde regels van de shar’iah (islamitische wetgeving) die hij nodig heeft, omdat Allah zegt (interpretatie van de betekenis):

“En Wij hebben (niemand) vóór jou gezonden of zij waren slechts mannen aan wie Wij openbaarden. Vraagt dan de bezitters van kennis, indien jullie het niet weten”

[al-Anbiya’ 21:7]

Dus je hoort ernaar te streven iemand die je vertrouwt te vragen. Iemand die bekend staat om zijn kennis, betrouwbaarheid, godvrezendheid en rechtvaardigheid.

Fataawa al-Lajnah al-Daa’imah, 5/56

De madhhab (islamitische wetschool) van Abu Hanifah (moge Allah hem genadig zijn) is de meest gebruikte madhhab (islamitische wetschool) in de islamitsiche wereld, en misschien is een van de redenen hiervoor dat de Ottomaanse kaliefen deze madhhab (islamitische wetschool) volgden en zij islamitische landen voor meer dan zes eeuwen geregeerd hebben. Dit betekent niet dat de madhhab (islamitische wetschool) van Abu Hanifah de beste madhhab (islamitische wetschool) is, of dat elke idjtihaad daarvan correct is, want het bevat net als andere madhhabs (islamitische wetschool) zaken die correct zijn en die niet correct zijn. Wat de gelovige dient te doen is de waarheid en hetgeen wat correct is volgen, wie het ook zegt.

En Allah is alwetend